Khi người lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động, một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất là có được nhận trợ cấp mất việc làm hoặc trợ cấp thôi việc hay không. Đặc biệt, trong trường hợp bị sa thải, nhiều người lao động cho rằng vẫn được nhận trợ cấp, tuy nhiên pháp luật quy định không hoàn toàn như vậy.
1. Sa thải là gì?
Sa thải là hình thức xử lý kỷ luật lao động nghiêm khắc nhất của người sử dụng lao động, áp dụng đối với người lao động có hành vi vi phạm kỷ luật lao động nghiêm trọng, ví dụ:
- Trộm cắp, tham ô, đánh bạc tại nơi làm việc
- Tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ
- Gây thiệt hại nghiêm trọng cho công ty
- Tự ý bỏ việc nhiều ngày không có lý do chính đáng
- Có hành vi bạo lực, gây rối tại nơi làm việc
Khi bị sa thải, hợp đồng lao động sẽ chấm dứt.
2. Người lao động bị sa thải có được trợ cấp mất việc làm không?
Câu trả lời là: Không.
Theo quy định pháp luật lao động, người lao động bị sa thải thì không được hưởng trợ cấp thôi việc và cũng không được hưởng trợ cấp mất việc làm.
Lý do là:
- Trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm chỉ áp dụng trong các trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp, không do lỗi của người lao động.
- Sa thải là hình thức chấm dứt hợp đồng do lỗi vi phạm kỷ luật của người lao động.
Do đó, khi bị sa thải, người lao động không được nhận hai loại trợ cấp này.
3. Phân biệt trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm
Trợ cấp thôi việc
Người lao động được hưởng trợ cấp thôi việc khi:
- Hết hạn hợp đồng
- Hai bên thỏa thuận chấm dứt hợp đồng
- Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng hợp pháp
- Người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng hợp pháp
- Công ty giải thể, phá sản
- Người lao động chết, mất tích
Mức trợ cấp:
Mỗi năm làm việc = 1/2 tháng tiền lương
Trợ cấp mất việc làm
Áp dụng khi người lao động mất việc do:
- Công ty thay đổi cơ cấu, công nghệ
- Sáp nhập, hợp nhất, chia tách doanh nghiệp
- Khó khăn kinh tế
- Doanh nghiệp thu hẹp sản xuất
Mức trợ cấp:
Mỗi năm làm việc = 1 tháng tiền lương
Tối thiểu bằng 2 tháng tiền lương
4. Người bị sa thải có được hưởng trợ cấp thất nghiệp không?
Đây là điểm rất nhiều người nhầm lẫn.
Người lao động bị sa thải vẫn có thể được hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng điều kiện:
- Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên
- Nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp đúng thời hạn
- Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ
Như vậy:
- Không được trợ cấp thôi việc
- Không được trợ cấp mất việc làm
- Nhưng vẫn có thể được trợ cấp thất nghiệp
5. Kết luận
Tóm lại:
- Người lao động bị sa thải không được hưởng trợ cấp thôi việc
- Người lao động bị sa thải không được hưởng trợ cấp mất việc làm
- Tuy nhiên, vẫn có thể được hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp.
Người lao động cũng cần lưu ý rằng việc sa thải phải đúng trình tự, thủ tục và có căn cứ theo quy định pháp luật. Nếu việc sa thải trái pháp luật, người lao động có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình.
6. Khuyến nghị
Trong thực tế, nhiều trường hợp công ty sa thải không đúng quy định như:
- Không tổ chức họp kỷ luật
- Không có biên bản vi phạm
- Không có sự tham gia của công đoàn
- Sa thải không đúng thời hiệu
- Lý do sa thải không đúng quy định
Trong các trường hợp này, việc sa thải có thể bị coi là trái pháp luật và người lao động có thể được bồi thường, nhận tiền lương, thậm chí được nhận trợ cấp thôi việc.
Do đó, khi bị sa thải, người lao động nên tham khảo ý kiến luật sư để đánh giá tính hợp pháp của quyết định sa thải.